1. Słowo wstępne o ziołach

[Sihaya]

„Żywiołowy rozwój chemii i odkrycie antybiotyków odsunęły na pewien czas stosowanie środków ziołowych w weterynarii. Wkrótce jednak praktyka, badania naukowe i obserwacje dzikich zwierząt dowiodły i potwierdziły jak ogromne znaczenie ma fitoterapia i jak jest przydatna w nowoczesnej weterynarii. Zostało udowodnione, że rośliny lecznicze, nie tylko mogą zapobiec wielu chorobom, ale również mogą leczyć liczne schorzenia w początkowym ich okresie. Stwierdzono też, że leki naturalne współdziałają z syntetykami. Nie wszystkie przypadki chorobowe występujące u zwierząt udomowionych, wymagają natychmiastowej wizyty u weterynarza. Zioła mają zastosowanie przy wielu chorobach układy oddechowego, pokarmowego, moczowego, narządów rodnych, skóry lub jako środek pomocniczy, uzupełniający działanie antybiotyków, czy też odtruwający i chroniący przed ubocznymi skutkami wywołanymi przez leki syntetyczne (…).” (1)

Środki ziołowe wyjątkowo dobrze sprawdzają się w leczeniu wszystkich gatunków zwierząt, okazują się być często bardziej skuteczne niż chemioterapeutyki, zwłaszcza w terapii schorzeń o charakterze przewlekłym tj. dermatozy, alergie, stany zapalne w obrębie układu pokarmowego i oddechowego, choroby na tle autoimmunologicznym, a nawet nowotwory. Zostało udowodnione przez naukowców, że substancje biologicznie czynne zawarte w roślinach leczniczych wykazują silne działanie farmakologiczne tak u drapieżników, jak i zwierząt gospodarskich oraz doskonale sprawdzają się zarówno w początkowym, jak i w zaawansowanym stadium choroby stanowiąc doskonałą alternatywę w profilaktyce wielu schorzeń. Nie bez powodu blisko 70% leków i preparatów lekopodobnych produkowanych jest obecnie w oparciu o substancje czynne zawarte w roślinach. Dla przykładu warto podać chociażby popularnie wykorzystywane w medycynie, tak ludzkiej, jak i weterynaryjnej:
- atropinę będącej alkaloidem występującym m.in. w wilczej jagodzie Atropa Belladonna a znajdującą zastosowanie w znieczuleniu ogólnym, leczeniu układu nerwowego , a także w okulistyce.
- środki narkotyczne, przeciwbólowe, psychotropowe i nasenne ( tą grupę stanowią m.in również opioidy i barbiturany); z opium pozyskiwana jest morfina, z soi produkowany jest propofol (krótkodziałający środek znieczulający)
- glikozydy nasercowe – m.in. z naparstnicy wykorzystywane w leczeniu schorzeń serca
- garbniki - silne substancje przeciwzapalne i antyseptyczne, przeciwbiegunkowe, bakteriobójcze i przeciwkrwotoczne występujące naturalnie m.in. w liściach orzecha, kłączach wężownika, pięciornika, czy zielonej herbacie
- śluzy – substancje czynne charakterystyczne m.in. dla takich roślin jak: prawoślaz, babka płesznik, nasiona lnu, wykazujące działanie osłonowe, przeciwzapalne, przeczyszczające a także łagodzące w obrębie układu pokarmowego i oddechowego

Niejednokrotnie fitoterapia , a także szereg innych alternatywnych metod leczenia są tak naprawdę jedynym i ostatecznym wyjściem, kiedy mamy do czynienia z pacjentem nieuleczalnie lub chronicznie chorym, u którego środki syntetyczne nie tylko nie dały oczekiwanej poprawy, ale w konsekwencji przyniosły więcej szkody niż pożytku.
Zwierzęta potrafią reagować na zioła w zaskakujący sposób. Moja skromna praktyka w tym zakresie pokazuje, że zarówno koty, jaki i psy najczęściej reagują we właściwy i pożądany sposób, a naturalne medykamenty ze sklepu zielarskiego warto wypróbować po konsultacji z weterynarzem w tzw. pierwszym rzucie, zanim zdecydujemy się na wybór antybiotyków lub steroidowych, czy też niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

Do niepodważalnych argumentów, przemawiających za wykorzystaniem środków ziołowych w fitoterapii zwierząt należą:
- możliwość ich stosowania praktycznie przy każdej chorobie bez względu na jej stan
- stosunkowe duże bezpieczeństwo stosowania, nawet w przypadku nieznajomości etiologii poszczególnych schorzeń
- farmakologicznie udowodnione ich działanie odżywcze, wzmacniające, regenerujące i tonizujące na organizm
- niejednokrotnie synergistyczne działanie z lekami syntetycznymi
- możliwość ich aplikowania w sytuacjach, kiedy bardziej agresywne formy leczenia są przeciwwskazane lub niemożliwe
- stosowanie ziół jest jedną z najlepszych metod zapobiegania różnorakim schorzeniom
- zioła są jedną z najmniej inwazyjnych metod leczenia i często są wykorzystywane do łagodzenia lub usuwania skutków ubocznych działania chemioterapeutyków.

Większość ziół stosowana w leczeniu ludzi, z powodzeniem może zostać wykorzystana do leczenia, czy wspomagania kondycji naszego pupila. Musimy jednak pamiętać o tym, że niektóre zioła zawierają silnie działające substancje – niejednokrotnie drażniące i toksyczne, zatem nierozsądne ich używanie może przynieść fatalne konsekwencje. Dlatego tak ważne jest aby zioła były aplikowane w odpowiednich dawkach, we właściwy sposób i zawsze po konsultacji z weterynarzem! Nie bójmy się informować lekarza weterynarii o tym, jakie środki ziołowe stosujemy, bądź planujemy zastosować u swojego czworonoga – może mieć to niebagatelny wpływ na podjęcie decyzji dotyczących procesu dalszego leczenia i zastosowania poszczególnych medykamentów, które mogą wchodzić w interakcje z substancjami zawartymi w roślinach.


__________________________________________________________________________
1. Rośliny leczące zwierzęta” prof. dr hab. Jadwiga Anioł-Kwiatkowska, Instytut Biologii Roślin Uniwersytetu Wrocławskiego